প্লেটো: মেনো সদ্গুণ শিক্ষাদানযোগ্যতা সম্পর্কে একটি সংলাপ
- index.1
- index.2
- index.3
-
9789849127208 (PB)
- পাঠক সমাবেশ
-
January 2015
- প্রক্রিয়াধীন
-
0.1 (kg)
-
5.0"x8.0"
-
86
মেনো সংলাপটি প্লেটোর জ্ঞানতত্ত্বের একটি মূল রচনা। জ্ঞান যে অনুস্মরণ (Recollection), সেই বক্তব্য আমরা এই সংলাপটিতেই প্রথম খুঁজে পাই। জ্ঞান মানুষের সহজাত, অন্তর্গত গুণ ও বৈশিষ্ট্য; মানুষের জন্মের পূর্বেই তা তার আত্মায় সুপ্ত অবস্থায় থাকে; তাকে শুধু জাগ্রত করতে হয়, এমনই ধারণা অনুস্মরণতত্ত্বের। যেমন, ফিদো-তেও প্লেটো সক্রেটিসের জবানিতে বলেন যে, “আর এটি যদি সত্য হয় আমাদের জন্মের পূর্বে আমরা জ্ঞান অর্জন করি, তাহলে জন্মের মুহূর্তে তা হারিয়ে ফেলি, আর পরবর্তী পর্যায়ে ইন্দ্রিয়ের সাথে প্রত্যক্ষভাবে সম্পর্কযুক্ত অনুশীলনের মাধ্যমে আমাদের সেই পূর্বলব্ধ জ্ঞান পুনরুদ্ধার করি, তাহলে আমার ধারণা, যাকে আমরা শিক্ষালাভ বলি, তা আমাদের নিজেদের জ্ঞানেরই পুনরুদ্ধার, আর তাকে যদি আমরা অনুস্মরণ হিসেবে অভিহিত করি … তবে ঠিকই করি।” এই ধারণা প্লেটোর জ্ঞানতত্ত্বে গভীর এবং প্রধান ভূমিকা রেখেছে। সক্রেটিস জ্ঞান ও অভিমতের মধ্যে পার্থক্য করেন। জ্ঞান হল প্রত্যক্ষপূর্ব জিনিস, তা ইন্দ্রিয়নির্ভর নয়, তা বুদ্ধিজাত; আর অভিমত হল ইন্দ্রিয়জাত, প্রত্যক্ষণনির্ভর। এই সংলাপটিতে অনুস্মরণ, অভিমত আর জ্ঞান নিয়ে প্লেটো যে উপমা তুলে ধরেন তা তাঁর জ্ঞানতত্ত্বের ভিত্তি হয়ে উঠেছে; এই ভিত্তিকে এখনও প্রাসঙ্গিক হিসেবে দেখতে পাওয়া যায়। সক্রেটিস মেনোকে বলেন: “সত্য মতামত ভালো জিনিস; যতক্ষণ তারা তাদের অবস্থানে বিদ্যমান থাকে ততক্ষণ সব ধরনের ভালো কাজ করে; কিন্তু তারা দীর্ঘ সময় ধরে তা থাকে না। তারা মানুষের মন থেকে পালিয়ে যায়, তাই যুক্তি দিয়ে তাদের বেঁধে না দিলে তারা খুব একটা মূল্যবান কিছু হয়ে ওঠে না। প্রিয়বর মেনো, আমরা পূর্বে যে-ব্যাপারে একমত হয়েছিলাম, সেই প্রক্রিয়াটি হল অনুস্মরণ। একবার যদি তাদের বেঁধে ফেলা হয় তবে তারা জ্ঞান হয়ে ওঠে, আর সুস্থিত হয়। সেজন্যই জ্ঞান এমন জিনিস যা সঠিক মতামতের চাইতে মূল্যবান। একটি থেকে আরেকটির পার্থক্য হল বাঁধন।”
- Building: 4, 1st Floor, Bangladesh National Museum (Opposite to Aziz Market)/ dhaka/ / bangladesh
- N/A
- N/A
- N/A
- 54
Submit Your Review
Your email address will not be published. Required fields are marked *
-
John Doe March 22, 2021 at 1:54 pm
pellentesque habitant morbi tristique senectus et. In dictum non consectetur a erat. Nunc ultrices eros in cursus turpis massa tincidunt ante in nibh mauris cursus mattis. Cras ornare arcu dui vivamus arcu felis bibendum ut tristique.
-
John Doe March 22, 2021 at 1:52 pm
Nullam a magna porttitor, dictum risus nec, faucibus sapien. Ultrices eros in cursus turpis massa tincidunt ante in nibh mauris cursus mattis. Cras ornare arcu dui vivamus arcu felis bibendum ut tristique.
-
John Doe March 22, 2021 at 1:21 pm
In fermentum et sollicitudin ac orci phasellus. A condimentum vitae sapien pellentesque habitant morbi tristique senectus et. In dictum non consectetur a erat. Nunc scelerisque viverra mauris in aliquam sem fringilla.
-
John Doe March 22, 2021 at 1:52 pm
Nullam a magna porttitor, dictum risus nec, faucibus sapien. Ultrices eros in cursus turpis massa tincidunt ante in nibh mauris cursus mattis. Cras ornare arcu dui vivamus arcu felis bibendum ut tristique.
-
John Doe March 22, 2021 at 1:54 pm
pellentesque habitant morbi tristique senectus et. In dictum non consectetur a erat. Nunc ultrices eros in cursus turpis massa tincidunt ante in nibh mauris cursus mattis. Cras ornare arcu dui vivamus arcu felis bibendum ut tristique.
John Doe March 22, 2021 at 1:54 pm
pellentesque habitant morbi tristique senectus et. In dictum non consectetur a erat. Nunc ultrices eros in cursus turpis massa tincidunt ante in nibh mauris cursus mattis. Cras ornare arcu dui vivamus arcu felis bibendum ut tristique.
John Doe March 22, 2021 at 1:52 pm
Nullam a magna porttitor, dictum risus nec, faucibus sapien. Ultrices eros in cursus turpis massa tincidunt ante in nibh mauris cursus mattis. Cras ornare arcu dui vivamus arcu felis bibendum ut tristique.
John Doe March 22, 2021 at 1:21 pm
In fermentum et sollicitudin ac orci phasellus. A condimentum vitae sapien pellentesque habitant morbi tristique senectus et. In dictum non consectetur a erat. Nunc scelerisque viverra mauris in aliquam sem fringilla.